Wie zijn de ouders, en ouderlijk gezag

Ouderlijk gezag, co-ouderschap, ouderschapsplan, omgangsregeling en voogdij zijn allemaal termen waarmee je krijgt te maken bij een echtscheiding met kinderen.

Eerst even wat duidelijkheid;

Wat is gezamenlijk ouderschap?

Dat is de plicht en het recht die ouders hebben om voor hun kinderen te zorgen. Een echtscheiding verandert hier niets aan. Beide ouders hebben gelijke rechten en plichten. Het kind heeft recht op een gelijkwaardige verzorging en opvoeding van beide ouders.

Wat is co-ouderschap?

Bij co-ouderschap hou je na de scheiding beiden wettelijk het gezag over je kind en blijf je ook allebei voor het kind zorgen. Afspraken die je maakt over de verzorging en opvoeding van je kind kan je vastleggen in een co-ouderschapsovereenkomst. Bij veel co-ouders woont het kind afwisselend bij de vader en bij de moeder. Bij het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting kan je informatie krijgen over geldzaken bij co-ouderschap, bijvoorbeeld over hoe het zit met kinderbijslag en huurtoeslag bij co-ouderschap.

Wat is het ouderschapsplan?

Dat is een overeenkomst van afspraken over de kinderen na de scheiding. Het opstellen van een ouderschapsplan is wettelijk verplicht. Alle afspraken die je maakt over de kinderen worden er in opgenomen.

Wat is een omgangsregeling?

In een omgangsregeling leg je de afspraken vast over het verblijf van de kinderen; wanneer zijn ze bij welke ouder. Vaak wordt de omgangsregeling opgenomen in het ouderschapsplan.

Wat is voogdij?

Voogdij is gezag dat wordt uitgeoefend door een voogd. Dat is altijd iemand anders dan de ouders, bijvoorbeeld een familielid, een vriend of het Bureau Jeugdzorg. Als een voogd en zijn/haar partner het gezag hebben over een kind heet dat gezamenlijke voogdij. Beide personen zijn niet de ouders van het kind. Een voorbeeld hiervan zijn pleegouders.

Ouderlijk gezag

Een minderjarig kind staat altijd onder gezag van een of meer volwassenen. Deze volwassenen hebben het recht en de plicht om het kind op te voeden en te verzorgen. Meestal hebben de ouders het gezag over hun kinderen. Dat heet ouderlijk gezag. Wanneer zij dat gezag samen hebben heet dat gezamenlijk gezag. Ouders kunnen gezamenlijk gezag hebben tijdens een huwelijk, geregistreerd partnerschap of na een echtscheiding. Ook ongehuwde ouders en een ouder samen met zijn/haar (nieuwe) partner kunnen gezamenlijk ouderlijk gezag hebben over een kind.

Verantwoordelijkheden

Het ouderlijk gezag omvat de plicht en het recht om het kind te verzorgen en op te voeden. Tevens geeft het verantwoordelijkheid over het lichamelijk en geestelijk welzijn van het kind. Het ouderlijk gezag omvat ook de plicht om de band van het kind met de andere ouder te bevorderen. Bij scheiden of uit elkaar gaan blijft het gezamenlijk ouderlijk gezag bestaan. Hiervan kan alleen worden afgeweken als er een onaanvaardbaar risico is dat het kind klem of verloren zou raken tussen de ouders.

Rechten en plichten

Beide ouders hebben gelijke rechten en plichten. Het ouderlijk gezag is uitsluitend gebaseerd op de relatie kind-ouder, niet op de relatie tussen ouders onderling. Het kind heeft recht op een gelijkwaardige verzorging en opvoeding van beide ouders. Een echtscheiding verandert hier niets aan.

Wat betekent het om ouderlijk gezag te hebben over een kind?

Het betekent dat je bepaalde rechten en plichten hebt:Je moet het kind opvoeden en verzorgen.Je mag geen geweld gebruiken tegen het kind.Je bent de wettelijk vertegenwoordiger van het kind. Dat betekent dat je beslissingen mag nemen voor het kind. Bijvoorbeeld of hij een bepaalde operatie moet krijgen in het ziekenhuis. Of naar welke school hij gaat. Het betekent ook dat je erop wordt aangesproken als het kind schulden maakt of schade veroorzaakt.Ouderlijk gezag eindigt als het kind 18 wordt. Dan is hij meerderjarig. Je moet nog wel de kosten van levensonderhoud en studie blijven betalen tot het kind 21 jaar is.

Wat gebeurt er met gezamenlijk gezag na een scheiding?

Wanneer je gaat scheiden en je hebt samen het ouderlijk gezag over je kinderen, dan houd je ook na de scheiding gezamenlijk gezag. Dat is ook zo bij geregistreerde partners of mensen die samenwonen: als zij uit elkaar gaan houden ze gezamenlijk gezag. Bij gezamenlijk gezag zijn beide ouders belast met de opvoedkundige en juridische verantwoordelijkheid voor hun kinderen. Dit betekent dat één ouder in principe geen beslissingen kan nemen zonder medeweten of akkoord van de andere ouder. Diegene van de ouders bij wie het kind de dagelijkse verblijfplaats heeft, heeft de meeste verantwoordelijkheid. De andere ouder dient bereid te zijn om de zorgtaken van verzorgende ouder te aanvaarden en te respecteren. Kleine alledaagse beslissingen over de kinderen worden genomen door de verzorgende ouder. Belangrijke beslissingen over het kind moeten beide ouders samen nemen. Alleen als er sprake is van grote problemen tussen de ouders die nadelig zijn voor het kind kan de rechter in het belang van het kind besluiten het gezag aan één van de ouders toe te wijzen. Dit kan in de echtscheidingsprocedure of later. Ook een kind van 12 jaar of ouder kan de rechter vragen om het ouderlijk gezag aan een van de ouders toe te wijzen.

Wat gebeurt er als ouders na een scheiding geen gezamenlijk gezag willen?

Ouders die na een scheiding geen gezamenlijk ouderlijk gezag willen houden, moeten de rechter vragen het gezag aan één van hen beiden toe te wijzen. Ze hebben daar de hulp van een advocaat bij nodig. Ze kunnen het verzoek samen doen, of één van de ouders kan het verzoek alleen doen.

De rechter kijkt bij zijn beslissing alleen naar het belang van het kind. Alleen als de rechter denkt dat het kind het risico loopt tussen de ouders klem komen te zitten, kent hij het gezag aan één ouder toe. Als ouders het niet eens worden kan de rechter advies vragen aan de Raad voor de Kinderbescherming. Voordat hij een beslissing neemt zal de rechter ook altijd de mening van de kinderen vragen.

Wat als er geen gezamenlijk gezag is na echtscheiding?

Als een van beide ouders na de echtscheiding het gezag krijgt over de kinderen, heeft de andere ouder recht op omgang. De andere ouder heeft ook recht op informatie en consultatie. Het recht op informatie houdt in dat de ouder op de hoogte wordt gehouden van belangrijke zaken rond het kind. Belangrijke zaken zijn de keuze voor een school en de gezondheid van het kind. Bovendien moet de gezagdragende ouder de andere ouder betrekken bij belangrijke beslissingen. Als de ouders het niet eens worden, neemt de ouder met het gezag uiteindelijk de beslissing.

Kan het gezag over de kinderen gewijzigd worden?

Als de ouder zonder gezag later toch het gezag wil, kan hij aan de rechter vragen of hij het gezag over het kind kan krijgen. Dat kan hij doen als de ouder met gezag niet wil meewerken aan het krijgen van gezamenlijk gezag. De rechter zal het gezag alleen aan de andere ouder toewijzen wanneer dat in het belang is van het kind.

Een van de ouders kan verzoeken om eenhoofdig gezag.Een minderjarig kind vanaf 12 jaar kan verzoeken om gezagswijziging, tijdens of na de echtscheidingsprocedure. Ook een jonger kind kan daarom verzoeken als hij de situatie goed kan begrijpen.

Onder welke voorwaarden krijgt een nieuwe partner gezag over de kinderen?

Als je een nieuwe relatie krijgt, kan je met je nieuwe partner gezamenlijk gezag over een kind aanvragen. Dat kan je bijvoorbeeld doen als je na een scheiding gaat samenwonen met een ander. Gezamenlijk gezag moet je aanvragen bij de rechter.

Je moet dan aan de volgende voorwaarden voldoen:

De ouder heeft op het moment van de aanvraag alleen het gezag.De nieuwe partner heeft een nauwe persoonlijke band met het kind en/of met de ouder van het kind. Het kind moet in elk geval kunnen opgroeien in een veilige en vertrouwde omgeving. Wat dat inhoudt is niet precies in de wet vastgelegd. De rechter beoordeelt of aan deze voorwaarde wordt voldaan.Het belang van het kind mag niet in gevaar komen: de ontwikkeling van het kind mag niet worden geschaad. De rechter vraagt kinderen van twaalf jaar en ouder ook altijd naar hun mening.

De wet kent maar een paar sanctiemogelijkheden, zoals dwangsommen en vermindering van de alimentatie. Maar rechters vinden de toepassing van die sanctiemogelijkheden vaak niet in het belang van de kinderen. Die sancties zijn volgens de rechters in de meeste situaties buiten proportie.

Als er nog een andere ouder is gelden bovendien nog andere voorwaarden:

De ouder en de nieuwe partner moeten vóór het verzoek ten minste één jaar samen voor het kind hebben gezorgd.
De ouder heeft vóór het verzoek al minimaal drie jaar alleen het gezag over het kind gehad.
De relatie van het kind met de andere ouder mag niet in gevaar komen.

Welke gevolgen heeft gezamenlijk gezag met een nieuwe partner?

Wanneer je als nieuwe partner het gezag krijgt over een kind, hoor je het kind op te voeden en te verzorgen. Je hebt dezelfde onderhoudsplicht als de ouder van het kind en je bent ook wettelijk vertegenwoordiger. Het gezamenlijk gezag kan weer beëindigd worden, bijvoorbeeld als de relatie eindigt. Je moet het kind dan nog wel een tijd onderhouden, namelijk net zo lang als het gezamenlijke gezag heeft geduurd. Wanneer je drie jaar lang het gezag over een kind hebt gehad, moet je het daarna nog drie jaar lang onderhouden. De onderhoudsplicht eindigt altijd als het kind 21 jaar wordt.

Welke gevolgen heeft het niet? Het kind wordt niet je erfgenaam. Het kind krijgt ook niet automatisch jouw achternaam. Hiervoor moet je een apart verzoek tot naamswijziging indienen.

WAAR MOET IK BEGINNEN ?
Hoe de echtscheiding geregeld wordt kan je je leven lang blijven achtervolgen. Daarom is het heel belangrijk om goed op de hoogte te zijn van wat er allemaal moet gebeuren. Lees verder...

WAT ZIJN DE KOSTEN ?
De kosten van een echtscheiding zijn voor een groot deel afhankelijk van hoe complex de zaak is. Een advocaat en/of mediator werken niet voor niets en voor de uitspraak van een rechtbank moet je ook betalen. Lees verder...

HOE LANG DUURT DE SCHEIDING?
Dat hangt helemaal af van hoe snel je tot afspraken komt met je partner. Ben je het WEL met elkaar eens dan kan een advocaat of mediator jullie scheiding in een week of 8 regelen. Ben je het NIET met elkaar eens dan kan een scheiding veel langer duren, zelfs wel een paar jaar. Gemiddeld duurt een standaard echtscheiding (zonder bijzondere problemen) ongeveer 3 tot 4 maanden. Lees verder...

HUWELIJKSE VOORWAARDEN OF GEMEENSCHAP VAN GOEDEREN ?
Als je getrouwd bent in gemeenschap van goederen (zoals de meeste mensen) betekent dat, dat al je bezittingen en je schulden die jij en je partner hadden, lees verder...

HET OUDERSCHAPSPLAN
Sinds 1 maart 2009 zijn ouders verplicht om een ouderschapsplan op te stellen. Het ouderschapsplan is een verplichte regeling waarin ouders afspraken vastleggen over hun minderjarige kinderen. Lees verder...

Ga terug van ouderlijk gezag naar scheiden, waar moet ik beginnen?