Sinds 1 maart 2009 zijn ouders verplicht om bij scheiding een ouderschapsplan op te stellen. Het is een verplichte regeling waarin ouders die gaan scheiden afspraken vastleggen over hun minderjarige kinderen. Het maakt hierbij niet uit of de ouders getrouwd zijn, een geregistreerd partnerschap hebben of samenwonen. Het plan bevat afspraken over de zorgverdeling, kinderalimentatie en informatie-uitwisseling tussen jou en je voormalige partner.
Je mag zelf met je ex-partner bepalen hoe je invulling geeft aan de afspraken. In ieder geval moeten afspraken opgenomen worden over:
Een ouderschapsplan gaat over minderjarige kinderen. Zijn de kinderen volwassen als je uit elkaar gaat dan hoeft er geen plan te worden opgesteld. Voor minderjarige kinderen die bijna meerderjarig zijn, geldt de verplichting wel maar kan het beperkter zijn.
Voorbeelden van afspraken die opgenomen kunnen worden zijn:
Ook moet worden opgenomen dat de verzorgende ouder de band met de andere ouder bevordert. Het is namelijk in het belang van je kind dat het contact heeft met beide ouders. Het uitgangspunt is dat allebei de ouders na de scheiding samen verantwoordelijk blijven voor de kinderen.
Het gaat ten eerste om de gezamenlijke kinderen van de ouders. Dit wil zeggen dat degenen die uit elkaar gaan allebei de juridische ouder zijn van het kind. Het maakt hierbij niet uit of zij gezamenlijk het gezag uitoefenen of slechts één van de twee ouders dit doet. Ten tweede gaat het om kinderen over wie zij gezamenlijk het gezag uitoefenen. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij samengestelde gezinnen waarbij de ouder en zijn of haar nieuwe partner gezamenlijk het gezag hebben verkregen over het kind uit een eerdere relatie. Dit kan bijvoorbeeld ook voorkomen in een relatie van twee vrouwen waarbinnen een kind wordt geboren en de niet-ouder (‘meemoeder’ of ‘duomoeder’) weliswaar het gezag heeft over het kind maar niet tevens de juridische ouder is. Voor kinderen die wel deeluitmaken van het gezin maar waarvoor het bovenstaande niet geldt, is het dus wettelijk niet verplicht een ouderschapsplan op te stellen. Uiteraard mag dit wel.
Het zal niet in alle gevallen lukken overeenstemming te bereiken over een ouderschapsplan. Dit betekent echter niet dat de scheiding niet kan worden doorgezet. Als dit niet lukt, bestaat de mogelijkheid om een eenzijdig verzoekschrift in te dienen waardoor de toegang tot de rechter altijd is gegarandeerd. Wel zal de ouder in dat geval in zijn of haar verzoek moeten aangeven waarom het niet is gelukt en hoe hij of zij vindt dat de onderwerpen uit het plan moeten worden ingevuld. De andere ouder kan dan eventueel verweer voeren.
De wet bepaalt dat het verzoekschrift vermeldt op welke manier de kinderen zijn betrokken bij het opstellen. In hoeverre dit mogelijk is, is afhankelijk van de leeftijd en de ontwikkeling van het kind. Het is dus mogelijk dat in het verzoekschrift staat dat de kinderen niet zijn betrokken gezien hun jonge leeftijd. Voor oudere kinderen geldt wel dat de ouders of advocaat het ouderschapsplan met hen bespreekt.