Hoe verdelen we de woning? Wie blijft er in het huis wonen? Jij, je partner, of jullie allebei niet? De beslissingen rondom het huis zijn vaak ingrijpend omdat het gaat over je thuis.
Als je in een huurhuis woont, kan je samen afspreken wie er na de scheiding in het huis blijft. Als je daar samen geen afspraken over wilt of kunt maken, dan bepaalt de rechter wie in het huis mag blijven. Volgens de wet is de partner die geen hoofdhuurder is altijd medehuurder. Blijf je als medehuurder in het huis, dan word je automatisch hoofdhuurder. Dit betekent dat de verhuurder je als nieuwe hoofdhuurder niet het huis mag uitzetten.
Naast emotionele waarde die een huis heeft, is een huis ook gewoon een zaak die geld waard is. En de waarde ervan moet dus verdeeld worden als je gaat scheiden (als je tenminste in gemeenschap van goederen bent getrouwd). Het is natuurlijk mogelijk dat een van jullie in het huis blijft wonen. Maar dan moet diegene wel genoeg geld hebben om in zijn of haar eentje de hypotheek op te brengen. Is dat geld er niet? Dan moet je het huis verkopen en de waarde, de winst en de schulden ervan verdelen.
Als jij in het huis blijft wonen, moet je je partner uitkopen. Houd er rekening mee dat dat niet alleen betekent dat je in je eentje de hele hypotheek moet betalen. Het betekent ook dat je de helft van de overwaarde van het huis aan je ex-partner moet betalen. Als je dat niet kan betalen, kan je de hypotheek verhogen. Op het moment dat jij de helft van het huis koopt van je ex-partner heeft je ex-partner geen enkele verplichting meer aan de hypotheekverstrekker. Je koopt je ex-partner zogezegd uit. Als je partner in het huis blijft, geldt deze regeling uiteraard andersom. De afspraken die jullie maken worden vastgelegd bij de notaris in een 'akte van verdeling'.
Zijn jullie door de scheiding genoodzaakt jullie huis te verkopen, dan zal de waarde, de winst of de mogelijke schulden (als het huis bijvoorbeeld in marktwaarde is gedaald) samen worden gedeeld.
Ja, de Belastingdienst ziet het extra geld dat jij aan je partner moet betalen bij uitkoop als geld dat je uitgeeft voor de aankoop van een eigen huis. Daarmee is de betaalde rente gewoon aftrekbaar.
Per 1 januari 2004 is er de bijleenregeling. Wat houdt deze wet precies in? Als je genoodzaakt bent door de scheiding het huis te verkopen, dan moet de winst (overwaarde) door de verkoop van het huis onder jullie beiden worden verdeeld. Jouw deel van de overwaarde valt dan volgens de Belastingdienst onder de ‘eigen-woning-reserve’. De reserve wordt bepaald door de verkoopopbrengst te verminderen met de eigen-woning-schuld op het moment van verkoop. De eigen-woning-reserve neemt af als je deze gebruikt voor de aankoop van een volgend eigen huis, de aflossing op de geldlening (niet voor de aflossing bij verkoop en de aflossing op een overbruggingskrediet), de kosten voor verbetering en onderhoud en de afkoop van de rechten van erfpacht, opstal of beklemming. Koop je nu binnen vijf jaar een ander huis, dan ben je verplicht jouw deel van de overwaarde in de nieuwe woning te steken, als je voor hypotheekrenteaftrek in aanmerking wilt komen. Bij de aankoop van een goedkoper huis geldt dit niet.
Stel dat je de gezamenlijke woning verlaat, dan zal je ex-partner je uitkopen. Voor de Belastingdienst telt deze uitkoopsom weer vijf jaar mee voor de bijleenregeling. Dit betekent dat je bij de aankoop van een nieuw huis de overwaarde in dat nieuwe huis moet steken, wil je de hypotheekrente kunnen blijven aftrekken.
Als jij in het huis blijft en je ex-partner betaalt toch mee aan de hypotheekrente, dan is dat nog twee jaar aftrekbaar. Jij moet het huis dan wel als hoofdverblijf blijven gebruiken. En je ex-partner moet het huis wel voor het eigen woningforfait aangeven.
Als jij of je partner is het huis blijft wonen hoeft er geen overdrachtsbelasting te worden betaald, ongeacht of je in gemeenschap van goederen bent getrouwd of onder huwelijkse voorwaarden. Ook als het huis alleen op naam van één van beiden stond en er in gemeenschap van goederen is getrouwd, is er geen overdrachtsbelasting verschuldigd. Wél moet er een notariële akte van verdeling worden gemaakt en bij het kadaster worden ingeschreven.
Het is ook heel goed mogelijk dat je er samen niet uit komt wie het huis krijgt. Je wilt beiden in het huis blijven. Dan wijst de rechter in de praktijk meestal het huis toe aan de partner bij wie de kinderen blijven wonen. De rechter kan in het uiterste geval de verkoop van het huis ook afdwingen. Een openbare veiling is dan het gevolg. Een groot nadeel is dat de verkoop van het huis op deze manier minder oplevert en de kosten hoger zijn.
Als je geen van beiden in het huis wilt of kan blijven, dan vindt vaak een notarieel vastgelegde boedelverdeling plaats. Daarin wordt ook de waarde van het huis opgenomen, waarna een verdeling kan worden afgesproken die is gebaseerd op de opbrengst als het wordt verkocht. Soms kiezen mensen ervoor om het huis onverdeeld in de boedel te laten. Als jij of je ex-partner het huis naderhand toch wil verkopen kan dat alleen met toestemming van de ander.
De partner die het huis op naam krijgt is voortaan in zijn eentje aansprakelijk voor de hypotheekschuld. De notaris vraagt dan aan de bank die de hypotheek vertrekt een schriftelijke verklaring dat jij de ex-partner niet meer zal aanspreken voor de hypotheekschuld. Men spreekt dan van 'ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid'. Het is logisch dat een bank alleen dán bereid is zo'n verklaring af te geven, als degene die het huis en de hypotheekschuld 'overneemt' voldoende financiele middelen heeft.
Bij volledige (her)financiering in het geval van echtscheiding kan je (opnieuw) in aanmerking komen voor Nationale Hypotheek Garantie. Vraag bij de hypotheekadviseur naar de voorwaarden.